Fases binnen dementie


Persoonsgerichte zorg van mensen met dementie is eigenlijk een multidisciplinaire aanpak, waarbij psychomotore en psychosociale begeleiding een belangrijke plaats inneemt. Deze begeleiding kan je bieden door middel van een aantal therapieën, die we graag toelichten in dit artikel.

Bewegingstherapie

Bewegingstherapie wordt ingezet om de geestelijke achteruitgang te vertragen. Met bewegingstherapie verbetert men het denkvermogen, onrust, passiviteit en doorbloeding. Verschillende studies hebben dit bewezen.

Bij de ontwikkeling van een bewegingsprogramma kunnen er verschillende accenten gelegd worden. Zo kan er gefocust worden op kracht, uithoudingsvermogen, balans of flexibiliteit. Bekijk zeker de filmpjes op Goed Heldenmoed voor tips en tricks. Probeer bewegingstherapie voor minstens 12 weken aan te houden, aan een frequentie van 3 oefensessies per week.

Op Goedgeholpen bieden we hulpmiddelen aan om jouw patiënt gemakkelijker te laten bewegen: je kan bijvoorbeeld een hometrainer of pedalo huren of aankopen en zo op je eigen tempo aan je conditie werken.

Reminiscentietherapie

Reminiscentie is een vorm van zorg waarbij het ophalen van herinneringen centraal staat. Wanneer er cognitieve problemen opduiken, is het belangrijk dat de omgeving aansluit bij de beleving en dat ze weet wie de persoon met dementie was en is.

Door middel van bijvoorbeeld verschillende materialen, muziek en foto's worden herinneringen gestimuleerd bij betrokkenen en kunnen zij hierover vertellen. Dit kan heel goed zijn voor het zelfvertrouwen en de eigenwaarde.
Het is ook een prima manier voor zorgverleners om de betrokkene beter te leren kennen en om er achter te komen welke momenten belangrijk voor iemand zijn geweest, wat iemand prettig vond om te doen, welke dingen aangenaam zijn en welke pijnlijk. Het kan de onderlinge band en het vertrouwen versterken . Zo kunnen de medewerkers beter aansluiten op de behoeften en wensen van de betrokkene en deze beter ondersteunen.

Onze inhouse bedrijfsjournalist Igor kan hierbij helpen. Op basis van een aantal interviews giet hij jouw levensverhaal in een podcast. Ontdek er alles over op zijn website storrio.be.

belevingstherapie

Belevingsgerichte therapie is een vorm van Zintuigactivering voor mensen met dementie in een sfeervolle omgeving, ook vaak snoezelen genoemd. Tijdens het snoezelen worden de zintuigen van de betrokkene selectief geprikkeld met behulp van verschillende middelen en materialen. Zo kan de oudere met dementie zich beter concentreren op het beleven van de lijke gewaarwording. Je kan gebruik maken van verschillende middelen zoals:

  • Muziek
  • Massage
  • Waterbed
  • Lichamelijk contact
  • Door mee te gaan in de persoonlijke ervaring van de persoon met dementie ontstaat er een wederzijds vertrouwen en kan je uiteindelijk verbinding maken met de innerlijke wereld van de betrokkene. De manier waarop je ontspanning kan bereiken is bij iedere persoon anders. De hoofddoelstelling van het snoezelen is het welzijn van de betrokkene te bevorderen.

    de voordelen van snoezelen

    Door te zorgen voor ontspanning kan je de angst bij ouderen met dementie verminderen, en krijgen ze weer een gevoel van veiligheid. Dit kan leiden tot onmiddellijke ontspanning die zich uit in spierontspanning, glimlach op het gelaat, oogcontact, beter verbaal contact … Op lange termijn kan snoezelen ervoor zorgen dat iemand zich toch goed voelt ondanks vergevorderde dementie.
    Ook de kwaliteit van zorg verbetert omdat de zorgverlener nog meer betrokken is bij de oudere met dementie. Snoezelen is niet alleen bedoeld voor professionals, maar kan ook gebeuren door familieleden/vrienden. Ook hier zal de extra betrokkenheid een positief effect hebben op de relatie tussen de oudere met dementie en zijn omgeving.

    3 voorbeelden van belevingstherapie
    Snoezelwassen

    Een eerste voorbeeld van belevingstherapie is snoezelwassen. Dit is een combinatie van snoezelen en technieken uit de ontspanningsmassage:

  • Zet rustgevende muziek op.
  • Benoem rustig alles wat je gaat doen.
  • Begin met het lichaamsdeel dat het meest gespannen is.
  • Vanuit het hart, met drie lange streken: Bij het wassen van de buik en de rug start je vanuit het hart en was je daarvan weg, met slechts enkele streken en een aangename druk. Waar je begint, hou je het washandje eerst een paar tellen, met lichte druk. Daarna strijk je weg en laat je washandje aan het einde rusten met weer een lichte druk. Op deze manier voelt de ander waar het wassen begint en eindigt. Dus: geen draaiende beweging en heen en weer gaan, maar drie lange halen, één kant op.
  • Van boven naar beneden: Armen en benen was je van boven naar beneden. Vanuit de schouder naar de hand. Vanuit het bovenbeen naar de voet.
  • Kijk telkens goed wat bij iedere persoon werkt.
  • Bij Goed hebben we verschillende hulpmiddelen die het snoezelwassen gemakkelijker maken voor het verzorgend personeel en comfortabeler doet aanvoelen voor de persoon met dementie.

    Aromatherapie

    In het werken met mensen met dementie is aromatherapie een interessante ontwikkeling. Mensen met een gevorderde vorm van dementie hebben zich uit de realiteit teruggetrokken, zijn soms nauwelijks aanspreekbaar en reageren soms weinig op prikkels. Geuren spreken het meest primitieve deel van de mens aan. Bovendien reageren mensen zelden of nooit neutraal op geuren. Mensen met dementie reageren heel sterk op geuren.

    • Geuren activeren het langetermijngeheugen (herinneringen)
    • Geuren hebben een positieve invloed bij slaapproblemen, agitatie en weerstand bij zorg.
    • Door terug te grijpen naar bekende geuren van vroeger sluit deze therapie ook aan bij reminiscentietherapie.

    Er bestaan verschillende modellen van aromatherapie:

    In het Engels mode wordt een beetje etherische olie opgelost in een grotere hoeveelheid basisolie om het lichaam mee te masseren. Dit helpt de persoon om te ontspannen. In het Duits model worden etherische oliën verstoven en kan de persoon deze inhaleren.

    Muziektherapie

    Muziek kan bepaalde emoties oproepen en de gemoedstoestand van een patiënt positief beïnvloeden. Mensen met dementie kunnen vaak nog goed meezingen met een melodie, terwijl ze allerlei andere zaken vergeten. Muziek ondersteunt op die manier het geheugen. Hierdoor kunnen we muziek heel doelgericht als therapie inzetten.
    Je hebt twee vormen; de receptieve (luister-)therapie en de actieve (zing/speel-)therapie. Welke vorm gebruikt wordt, is erg afhankelijk van het stadium waarin mensen met dementie zich bevinden.

    Toch kan in elk stadium nog gebruik worden gemaakt van muziektherapie. Zelfs mensen in de laatste stadia reageren nog op muziek. Het lichaam blijft namelijk vaak reageren, zelfs als de patiënt zelf zich nauwelijks meer uit. Voor mensen in een minder gevorderd stadium is het actief muziek maken heel belangrijk, omdat ze hierbij ook bewegen. Het is aangetoond dat beweging de hersenen stimuleert en daardoor gezonder houdt. Het heeft in dat geval dus een dubbele werking.

    7 tips bij het gebruik van muziektherapie
    • Gebruik voorkeursmuziek: dit zorgt voor veiligheid en herkenbaarheid.
    • Bepaal het doel: is de muziek ter ontspanning, als afleiding of juist als activering bedoeld?
    • Muziek tijdens zorgmomenten: rustige, instrumentale muziek en voorkeursmuziek kunnen helpen bij het wassen, aankleden en het naar bed gaan.
    • Muziek ter activering: samen zingen of meebewegen en klappen op muziek, samen muziek maken.
    • Samen muziek maken: ga na of de persoon vroeger een muziekinstrument heeft bespeeld en bied dit aan indien mogelijk.
    • Blijf observeren: kies de juiste muziek bij het juiste moment en blijf kijken of de persoon het prettig vindt.
    • Schakel zo nodig een muziektherapeut in.

    Lichtterapie

    Meer dan een kwart van de mensen met dementie heeft last van depressieve symptomen. Lichttherapie geeft bij volwassenen goede resultaten, ook bij ouderen. Symptomen van depressie bij mensen met dementie zijn bijvoorbeeld somberheid, lusteloosheid en zich terugtrekken.
    Er is geen bewijs dat antidepressiva hiertegen werken, zo blijkt uit onderzoek. Daarbij verhogen antidepressiva wel het valrisico van mensen met dementie, net als andere psychofarmaca.

    Lichttherapie zorgt voor een beter dag- en nachtritme. Bij ouderen met dementie raakt dit ritme vaak van slag. Zij worden ’s nachts actief en halen overdag het slaapgebrek in. Het kan een waardevol alternatief zijn voor patiënten die het gebruik van antidepressiva weigeren, niet (willen) verdragen, of liever een alternatief wensen.